Het volgende artikel komt uit de Gelderlander van 8 oktober 2002. Dik gedrukt zijn de stukjes die gaan over Jacqueline.

Illustratie: Gurli Feilberg, Tekst: Luuk Kortekaas
Bron: Gelderlander, dinsdag 8 okt. 2002

Even een jaartje weg

Iedereen moet de hartelijke groeten hebben van Jacqueline Bouter. De Nederlandse heeft het uitermate naar haar zin in Australië. Jacquline (33) zit nu in Brisbane, komt net uit het Verre Oossten en heeft nog een aantal reisbestemmingen in de Stille Oceaan waar de meesten van ons nog nooit van gehoord hebben. Maar de namen klinken als parelwitte zandstranden met wuivende palmen aan zeeën waarin felgekleurde vissen in grote scholen zwemmen.

'Het was tijd voor verandering', meldt Jacqueline vanuit een Australisch internetcafe. Na een stukgelopen relatie vertrok ze bij haar werkgever Berenschot en verliet ze haar woning op de Kop van Zuid in Rotterdam voor een loopbaanonderbreking van vooralsnog onbepaalde tijd. 'Het ging niet zoals ik het gepland had. Ik vroeg me af wat ik zou doen als ik alle tijd en vrijheid aan mijzelf had en ik zou doen wat ik tot nu toe nooit heb gedurfd.' Het antwoord was: weg bij haar werkgever, de vrijheid tegemoet, sabbatsverlof.

'In eerste instantie verbaas je je over het lemmingengedrag op het Centraal Station. Vervolgens vraag je je af waarom je getekend hebt voor het inruilen van je vrijheid voor geld. Maar iedereen doet het en het went snel.' Eenmaal gestopt, begon al snel het grote genieten: 'Ik deed alleen maar leuke dingen en ik ben sindsdien alleen maar gelukkig geweest,'

Evenzeer in zijn sabbatsverlof, zij het nog net en iets dichter bij de deur naar kantoor, is Gyuri Vergouw (40). De auteur van Sabbatsverlof, verlof als strategische en persoonlijke uitdaging heeft zichzelf eigenlijk nog tot maandag vrijaf gegeven. Maar hij is toch naar zijn kantoor op een steenworp van het Olympisch Stadion in Amsterdan gekomen, want sabbatsverlof, daar mag hij heel graag voor 'strijden', zoals hij het noemt: 'Gewoon, omdat het goed voor mensen is.'

Monter meldt hij: 'Van maart af heb ik weinig tot niets gedaan. Het gaat fantastisch met me. Ik kan het iedereen aanraden. Zelf was ik mijn ideeen een beetje kwijt, maar nu heb ik ze weer terug. Ik barst van de energie, ik voel het overal borrelen. En ik zie er ook gewoon veel beter uit dan voor mijn verlof, gezonder.'

Langzaam maar heel zeker ziet de zelfstandig bedrijfsadviseur Vergouw de Nederlandse geesten steeds rijper worden voor zijn troeteldier. 'Toen ik me voor het eerst met sabbatsverlof ging bezighouden, moest ik echt mensen met een lampje zoeken. Nu heb je fiscale regelingen, zijn er bedrijfstakken met verlofsparen en denkt de overheid na over een verlofknip. In landen als de Verenigde Staten en Frankrijk is de verlofreleing al behoorlijk ingeburgerd. In Nederland is de instelling toch altijd cavinistisch geweest: je moet hier altijd maar doorgaan, doorgaan en nog eens doorgaan. Van mensen die er een half jaar of ene jaar tussenuit gaan wordt al vaak gedacht dat ze het niet meer trekken. Maar het gekke is juist dat het de meest krachtige personen zijn die besluiten tot langdurig verlof.'

Vergouw voelt zich zeer betrokken bij het thema 'plezier in het werk'. In 1993 deed hij zijn post-doctoraal aan de Vrije Universiteit van Amsterdam. Daarna begon hij zijn bedrijf Funsultancy: een samentrekking van fun (plezier) en consultancy (advisering). 'Hoe kun je voorkomen dat mensen afbranden, het allemaal zat worden, dat zag ik als mijn opdracht. Ik gaf trainignen aan werknemers van bedrijven over hoe ze meer lol in hun werk konden hebben. En dan zag ik die uitgebluste koppen in de zaal en dan dacht ik: morgen weten ze misschien nog dat ik een praatje voor zegehouden heb, maar overmorgen niet meer, dus wat heb je er dan aan?'

Hij besloot er een boek over te schrijven, ook al omdat hij wel iets heeft met roeien tegen de stroom in: Vergouw is een Amsterdammer die voor Feyenoord is, dan weet je het wel. Ook schreef hij het boek De Strafschop, over hoe je het best een penalty kunt nemen. Het werd veel gelezen, zij het helaas niet door de doelgroep: de spelers van Oranje kregen het werkje tijdens Euro 2000 overhandigd, maar dat het ongelezen op het nachtkastje is blijven liggen staat na strafschoppen tegen Italië - zes geschoten, een raak - wel vast. 'In het boek staat eigenlijk: penalty's kun je trainen, terwijl Nederlandsers denken dat dat niet hoeft. Het schijnt heel erg te zijn als je zoiets opschrijft.'

Belangrijkste bevindingen van de auteur: zowel werkgever als werknemer moet een paar fikse hobbels nemen op de route naar langdurig verlof. Om met de 'baas' te beginnen: 'De werkgever ziet het allemaal toch vaak als een kwestie van kosten en baten. De kosten zijn vrij gemakkelijk aan te geven. Hij is zes maanden of een jaar een kracht kwijt, meestal een goede. Hij mist iemand die precies weet waar het over gaat, en krijgt iemand terug die dat niet weet. De opbrengsten zijn voor de werkgever minder helder: natuurlijk is een werknemer weer helemaal fris en weer in staat het maximale te geven. Dat is niet in geld uit te drukken, maar uiteindelijk levert het meer op dan altijd maar doormodderen. Neem de instroom in de WAO: werknembers haken af, en bedrijven moeten daar aan meebetalen, dus zouden ze ook mee moeten denken over manieren om daar iets tegen te doen.'

Ook de werknemer die graag langdurig weg wil besluit niet zomaar de boel de boel te laten. Het eerste probleem wordt domweg gevormd door de kosten: niet iedereen kan een half jaar of een jaar de inhoud van zijn loonzakje missen. 'Maar waarom die je het niet?', vraag ik altijd aan werknemers die er over nadenken. Welke belemmeringen zie je? Heb je verplichtingen? Welke dan? En waarom kun je daar niet onderuit? Ik heb het niet over mensen met een zieke partner of tien kinderen, dat zal altijd een probleem zijn. Maar verder: niemand is onmisbaar en vaak zijn de praktische problemen ook op te lossen, mits je er maar voor zorgt dat je een hele goede voorbereiding hebt. En kosten vind ik een relatief begriop: begin eens met na te denken wat iets oplevert. Het is goed voor je gezondheid, je voelt je beter, en je komt misschien op dingen waar je anders niet op was gekomen. Dat zal dan wat kosten. Nou en?'

Uiteindelijk, denkt Vergouw, zal iedereen na een periode van zes, zeven jaar arbeid er gewoon geruime tijd tussenuit trekken. 'Dat zal steeds meer ingeburgerd raken. Mijn vader ging een keer op vakantie. Niet een keer per jaar, maar een keer in zijn hele leven: op de fiets naar Limburg, vlak na zijn huwelijk. Nu ken ik bij wijze van spreken niemand meer van onder de dertig die niet op trektocht in Nepal is geweest. Zo zal het ook gaan met sabbatsverlof.' De waarschijnlijke komst van de verlofknip duidt al op de stijgende interesse voor lange vrije tijd. 'Dat geeft in ieder geval aan dat de overheid erover nadenkt, en dat is mooi. Ik begreep alleen dat een deel van de werknemers liever de oude spaarloonregeling houdt, omdat dat ze direct geld oplevert. Natuurlijk moet de overheid wel naar de werknemers luisteren, maar niet altijd. Als de overheid dat altijd zou doen, dan waren de mijnen in Limburg ook nog open.'

Van zijn eigen verlof heeft Vergouw bepaald geen spijt. 'Ik heb de mooiste plekjes van de wereld gezien in een lange reis door Spanje. Ik ga straks weer rustig aan beginnen. Normaal werk ik van acht uur 's ochtends tot elf uur 's avonds, dat zal ik in het begin niet doen. Dat moet echt: ik ken een werknemer in het onderwijs die de begrotingen deed en lekker lang met verlof was geweest. De dag voor kerst kwam hij terug en vond een dikke envelop op zijn deurmat: de begroting voor volgend jaar, die voor 1 januari de deur uit moest. Zo moet het dus niet.'

Jacqueline Bouter heeft nog geen idee wanneer ze weer terugkeert naar Nederland. Na Parijs, India, Nepal, Thailand, Cambodja, Vietnam, weer Thailand en Australië gaat ze volgende maand naar Nieuw-Zeeland, een reis die helemaal te volgen is op haar website jackieturbo.com. Straks staan nog exotische bestemmingen als de Cook-eilanden, Fiji en het Paaseiland op het programma. 'Paaseiland heeft een bijzondere aantrekkingskracht op mij. Die beelden intrigeren mij mateloos. In Los Angeles besluit ik straks of het mooi genoeg geweest is, of dat ik nog naar Zuid-Amerika ga. Who knows?'